Ayhan Tomak’ın anıt heykeli “Barış Ağacı”, UrlaDam meydanında ziyaretçileri karşılamayı sürdürüyor. Eserin merkezinde yer aldığı “Barış ve İnsan Halleri” sergisi, Dünya Barış Günü’nü de kapsayarak 6 Eylül’e kadar devam ediyor. Giriş ücretsiz.

15 Ağustos’ta açılan “Barış ve İnsan Halleri” sergisi devam ediyor. Heykeltıraş Ayhan Tomak’ın ahşap yontuları ile fotoğrafçı Mustafa Seven’in portrelerini bir araya getiren sergi, 1 Eylül Dünya Barış Günü’nü de kapsayarak 6 Eylül’e kadar UrlaDam’da görülebilir. Sergi takviminin bu tarihi kapsaması bilinçli bir tercih.

1 Eylül: barışın kaybedildiği gün
1 Eylül 1939’da Almanya Polonya’yı işgal etti ve İkinci Dünya Savaşı başladı. İki gün sonra İngiltere ile Fransa savaş ilan etti; altı yıl süren çatışma, tarihin en ölümcül savaşı oldu. Savaşın ardından bu tarih pek çok ülkede Dünya Barış Günü olarak anılmaya başlandı. Seçim ilk bakışta şaşırtıcı görünebilir: anılan gün, barışın sağlandığı gün değil, kaybedildiği gün. Ama anlamı tam da burada. Barış, çoğu zaman ancak elden gittiğinde görünür hale gelir.

Serginin iki manifestosu aynı düşünceyi kuruyor. Barış çoğu zaman görünmez; onu en çok elimizden alındığında fark ederiz. Oysa barış tam da fark edilmeden yaşanır — bir gövde sessizce büyürken, bir sabah işe giderken, bir çocuğun eli tutulurken.

Meydanda duran bir barış anıtı
Serginin merkezinde, UrlaDam meydanında yükselen anıt heykel “Barış Ağacı” yer alıyor. Ayhan Tomak’ın yıllara yayılan sabrıyla biçimlendirdiği eser, bir sergi salonunun içinde değil, açık meydanda duruyor — geçip giden herkesin görebileceği bir yerde.

Eser, barışı bir söz ya da bir kavram olarak değil, ayakta duran bir varlık olarak anlatıyor. Kırılmış ve yanmış gövdelerden yeniden bütüne çağrılan bir ağaç, barışın hiç incinmemek değil, incinmiş olanı geri kazanmak olduğunu hatırlatıyor. Sanatçı ziyaretçiyi yalnızca bakmaya değil dokunmaya da çağırıyor: barış uzaktan seyredilen değil, elle tutulan bir şey.

Barışı yaşamalı, yaşatmalı…
Tohumun toprakta yeşermesi,
Irmağın denize ulaşması gibi,
Yaşamalı, yaşatmalı…

— Ayhan Tomak

Sergideki tek savaş izi
Mustafa Seven’in kareleri arasında savaş yok; yalnızca birinde savaşın izi var. Merkezde duran kadın, Suriye iç savaşından kaçarak Türkiye’ye sığınmış bir göçmen. Yüzündeki hüzün, çevresini saran bütün sıradan anların sessiz karşılığı: bu insanların sürdürdüğü gündelik hayat, onun geride bırakmak zorunda kaldığı hayat.

Diğer bütün karelerde insanlar gündelik hayatlarını sürdürüyor. Bekliyor, konuşuyor, dinleniyor, seviyor. Fotoğraflar ilk bakışta olağanüstü değil — belki de tam bu yüzden değerli. Çünkü savaş yalnızca binaları yıkmaz; önce gündelik hayatı, rutinleri ortadan kaldırır. En büyük yıkım çoğu zaman fiziksel olan değil, sıradan olanın kaybıdır.

Sergiye ev sahipliği yapan mekân: UrlaDam
UrlaDam, kültür ve sanatı seçkin bir ayrıcalık olmaktan çıkarıp gündelik hayatın içine taşımak amacıyla kurulmuş bir kültür-sanat mekânı. Kendisini bir okul, bir hafıza ve ortak bir bellek olarak tanımlıyor; bilginin paylaşıldıkça çoğaldığı, herkesin kendi hikâyesine bir şey kattığı bir buluşma alanı olmayı hedefliyor. Kapısı herkese açık.

6 Eylül’e kadar Urla’da
Kariyerlerine 1995’te başlayan iki sanatçı, otuz yıl sonra ilk kez aynı sergide bir araya geldi. Bu buluşmayı 6 Eylül Pazar gününe kadar Urla’da görmek mümkün.

Ziyaret ücretsiz. Meydandaki anıt heykel ve kapalı alandaki eserler tüm ziyaretçilere açık; “Barış Ağacı”’na dokunmak da bu deneyimin bir parçası.