Nüfus:
17.760 (2000)
Adalar
Tarih:
İstanbul adaları tarih boyunca pek çok isme sahip
olmuştur. Bunlar; Evliya adaları, Kesiş adaları-
Ruh adaları-, Cin adaları-Halka adaları, Prens adaları,
Kızıl adalar gibi. Bunların en yaygın ve dünyaca
tanınan Prens Adaları'dır. Nedeni de Roma devrinden,
Bizans devrinin sonrasına kadar asillerin, prenslerin,
hatta kraliçelerin adalara sürgün edilerek buralarda
çeşitli işkence görerek öldürülmeleridir.
Heybeliada'nın en yaygın isimleri Dimoniso,Khalky,
Halkitis ve Halki'dır. Halk arasında en çok kullanılan
Halki olmuştur.
Adalar Coğrafyası:
Adalar, İstanbul’un doğal zenginliğini pekiştiren
jeolojik oluşumlardır. Jeolojik ve topoğrafik
yapı bakımından dördüncü zaman başlarında
bir çöküntü ile Kocaeli Yarımadası’ndan ayrılmış
kara parçaları olduğu kabul edilmektedir. Adalar, dünyamızın
oluşumu sırasında, Trakya /Kocaeli penepleninin yer
yer alçalıp yükselmesi, bilhassa Boğazların açılıp,
güney bölümünün deniz sularının altında kalması
sonucu, bu peneplenin sular üzerinde kalmış parçalarıdır.
Adaları, coğrafi dağılımları bakımından merkezi
ve çevresel olmak üzere iki grupta toplamak mümkündür.
Büyükada, Heybeliada, Burgazada ve Kaşıkadası
merkezi grubu oluştururlar. Kınalıada, sedefadası,
Tavşanadası, Yassıada ve Sivriada’dan oluşan
ikinci grup, ilk grupta yer alan adaları çepeçevre kuşatır.
Adalar’ın tamamı,16 Km2 yüzölçüme sahip olup,
bunun yaklaşık 542 hektarı binalarla kaplıdır. Diğer
kısımlar genelde ormanlık, makilik ve kayalıktır.
Adalar’ın en yüksek tepesi, Büyükada’nın güneyinde
yükselen Yücetepe’dir. Yüksekliği 202 m.’dir. Yücetepedeki
manastırın IV. Murat’tan sonra (1623-1640) ruh ve
sinir hastalıklarının tedavisi amacıyla kullanıldığı
bilinmektedir.
Adalar’ın kuşbakışı görünümleri sadedir. Kıyılar,
genellikle girintisi çıkıntısı fazla olmayan eğriler
çizer. Koylar fazla içerlek değildir. Büyükada, düztaban
bir ayak izini andırır. Heybeliada, geriye doğru
bakan bir serçenin profiline benzer. Burgazada ve Kınalıada
dairesel görünümlüdür.
Boyu en uzun ada, Büyükada (5200 metre), eni en geniş
ada ise Heybeliada (2000 metre) dır.
BÜYÜKADA: İstanbul
Adaları’nın en büyüğü Büyükada’dır. Yüzölçümü 5,4
kilometrekaredir. Maltepe sahiline uzaklığı ise 2300
metredir. Adalar’da, biri güney diğeri kuzeyde olmak
üzere iki tepe bulunur. Güneydeki tepe, 203 metre yükseklikteki
Yücetepe’dir. Kuzeydeki tepe ise İsa Tepesi
bulunmaktadır.
1. Dünya Savaşı ve Cumhuriyet sonrasında Rum halkını
kaybeden Büyükada’daki canlılık 1930’lara
kadar büyük ölçüde kaybolmuştur. Ancak, 1940’lı
yıllara doğru, Cumhuriyet dönemi devlet ileri
gelenlerinin ve yüksek bürokrasinin, varlıklı
kesimlerin rağbet ettiği bir sayfiye yeri olma özelliğini
yeniden kazanmıştır. Büyükada, bu dönemde yeni köşklerle,
özenli ve zevkli yapılarla süslenmiş, İstanbul halkının
günlük gezinti yerlerinin de başında yer almıştır.
Ada’nın en yüksek
tepesinde Aya Yorgi kilise ve manastırı
bulunmaktadır. Buradaki ilk yapı, miladi 6. Yüzyılda
inşa edilmiştir. Bu mevkide, bir çok kilise ve manastırın
kalıntıları da vardır.
HEYBELİADA: Heybeliada,
İstanbul’un Büyükada’dan sonra en büyük adasıdır.
Adaya Heybeliada denilmesinin sebebi, uzaktan bakıldığında adanın
yere bırakılmış bir heybeye benzemesidir.
İstanbul'un en çok rağbet gören sayfiye
yerlerinden biridir. Sadece doğasıyla, temiz havası
ve güzellikleriyle değil, Bahriyesi,
Sanatoryumu, Ruhban(Papaz) Okulu gibi kurumlarıyla da
ünlüdür. Diğer adalara olduğu gibi Heybeliada’ya
da vapur seferleri 19. Yüzyıl ortalarında yapılmaya
başlanmıştır. Zengin Rumlar’ın yaşadığı
adada, Bahriye’nin de bulunması nedeniyle önemli
miktarda Türk nüfus da yaşamıştır.
Adanın eni 2700 metre, boyu 1200 metredir. 4 tepeden
oluşan Heybeliada, İstanbul adalarının orta yerinde
bulunmaktadır. En yüksek tepe Değirmentepe’dir (136
metre). Diğer tepeler, Taşocağı Tepesi,
Makarios Tepesi ve Ümit Tepesi’dir. Eski adı Papaz
Tepesi olan bu tepe 85 metre yüksekliğinde olup
üzerinde Papaz Okulu bulunmaktadır. Adada 4 de liman
vardır. Güzel bir koyda bulunan Çam Limanı ile
Bahriye Limanı bunların en önemlileridir.
BURGAZADASI:
Burgazadası, İstanbul Adaları’nın büyüklük
olarak üçüncüsüdür. Ada yuvarlak bir biçimdedir
ve eni boyu yaklaşık 2 kilometredir. Ada üzerindeki
tek tepe Bayrak Tepesi’dir. Burgazadası, iklimi,
sahili, çamları, restore edilmiş zarif köşkleri ile
İstanbul’un en sevilen mevkilerinden biridir.
Adanın yalı ve köşkleri, güzellikleri ve
zerafetleri ile tanınmıştır.
Buradan Heybeliada’ya doğru uzanan bir burun ve burnu
ucunda bir fener vardır. Plajın güneyinde
Mezarlık Burnu yer almaktadır. Bu burundaki kaya
dönüldüğünde adanın güney kıyılarına
gelinir. Burası, Bayrak Tepesi’nin bulunduğu sarp
mevkidir. Kıyıdan duvar gibi yükselen bu tepenin
üzerinde Hristos Manastırı vardır. Aynı yönde
kıyıdan devam edilince Kalpazankaya’ya gelinir.
Kalpazankaya’nın hemen yanında bulunan küçük koy,
Burgaz’ın gezinti yerlerinden biridir. Kalpazankaya’nın
güneyinde Marta Koyu, Kuzeybatı tarafında
Aya Yorgi Manastırı bulunmaktadır.
KINALIADA: Kınalıada, İstanbul Adaları içinde
en küçüklerinden biridir. 1500X1100 kilometre büyüklüğündedir.
Kınalıada ismini, üzeri makilerle kaplı olduğu dönemlerde
uzaktan kızıla çalan bir görünüme bürünmesi
nedeniyle almıştır. Çınar Tepesi, Teşvikiye Tepesi
ve Manastır Tepesi olmak üzere üç tepesi vardır. Kınalıada'da, çok kayalık olması nedeniyle, ağaçlık
bulunmamaktadır. Bizans döneminde, surların yapımı
için buradaki kayalıklardan taş getirildiği
bilinmektedir.
SEDEFADASI:
Adalar'ın
yerleşime açık olan en küçük adasıdır. 1300X1100
metre büyüklüğündedir. Üzerindeki bitki örtüsü
uzaktan bakıldığında sedefe benzetildiği için
Sedefadası adı verilmiştir. Eskiden tavşanı bol
olduğu için Tavşanadası adı da kullanılmıştır.
Adada iki plaj vardır.Sedefadası da, diğer İstanbul
adaları gibi bizans döneminde sürgün yeri olarak
kullanılmıştır.
YASSIADA: Küçük bir adadır. Eni 185, boyu 740
metredir. Biri sivri, diğeri yassı görünümlü olan
iki Hayırsızada'dan yassı olanıdır. Arazisi düzdür,
ancak sahilleri genellikle denize dik olarak iner. Kuzey
tarafında küçük bir limanı vardır. Yassıada, 1947
yılında Deniz Kuvvetleri tarafından satın alınmış
burada modern bir deniz eğitim tesisi kurulmuştur.
SİVRİADA: İstanbul
adalarının en küçüklerinden biridir. Sivriada ile
Yassıada, İstanbullular tarafından "Hayırsızada"
olarak da adlandırılırlar. Meskun değildir. Denizin
içinden itibaren yükselen bir tepenin denizin üzerindeki uzantısıdır.
Denizden yüksekliği 90 metredir. Adanın güneyinde küçük
bir limanı, bir de tatlı su kuyusu vardır. Bizans döneminde sürgün adası olarak kullanıldığı
bilinmektedir. Antik çağlarda, inzivaya çekilmek
isteyen keşişlerin de rağbet ettiği bir yer
olarak tanınmaktadır. Adada, 10. yüzyıldan beri bir manastır
vardır. Bugün sadece bazı kalıntıları kalabilmiştir.
KAŞIKADASI:
Burgazadası'nın hemen doğusunda bulunan küçük bir
adadır. Eski adı Pita'dır. Yüzüstü yatırılmış
bir kaşığa benzediği için Türkçe'de 'Kaşıkadası'
diye adlandırılmıştır. Kuzeyden güneye uzunluğu
bir kaç yüz metredir. Adada basit bir iskele ve iki küçük
ev bulunmaktadır.
TAVŞANADASI:
İstanbul Adaları'nın en güneyinde ve İstanbul'a en
uzak olanıdır (İstanbul limanına mesafesi 13,5 deniz mili).
Kaşıkadası'ndan
biraz büyükçedir. Eni boyu 90 metredir. Ağaçsız, çıplak, kayalık bir kara parçasıdır.
Üzerinde, 40 metre yüksekliğinde bir tepe bulunmaktadır. Haritalardaki resmi adı "Balıkçı
Adası"dır. Tavşanı bol olduğu için Tavşanadası adı
verilmiştir.
Adalar Nüfus (2000 yılı sonuçlarına göre):
Büyükada: 7.335
Heybeliada: 5.529
Burgazada: 1.578
Kınalıada: 3.318
Adalar Belediyesi:
Adres: Altınordu Cad. No:21 Büyükada İstanbul
Telefon: (0216) 382 78 50 (6 hat)
Faks: (0216) 382 67 85
Web Site: E-mail:
|